2017-04-05 21. Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena

05/04/2017 - 19:00

W ramach tegorocznego Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena odb─Ödzie si─Ö ponad dwadzie┼Ťcia koncert├│w. Jeden z nich us┼éyszymy w Domu Muzyki i Ta┼äca. Tym razem wyst─ůpi─ů Hong Kong Sinfonietta pod dyrekcj─ů Yip Wing-sie oraz skrzypek Yu-Chien Tseng.

Hong Kong Sinfonietta zosta┼éa za┼éo┼╝ona w 1990 roku przez grup─Ö lokalnych absolwent├│w szk├│┼é muzycznych i obra┼éa sobie za cel promowanie muzyki klasycznej. Orkiestra zosta┼éa zreorganizowana w 1999 roku, kiedy nowym dyrektorem muzycznym zosta┼é Tsung Yeh, ameryka┼äski dyrygent chi┼äskiego pochodzenia. Dyrygent i dyrektor muzyczny poszerzy┼é repertuar, chc─ůc zwi─Ökszy─ç grono muzycznych wielbicieli. Od 1999 roku Hong Kong Sinfonietta wsp├│┼épracowa┼éa ze znakomitymi muzykami i zespo┼éami, w┼Ťr├│d kt├│rych byli: Vladimir Ashkenazy, Pl├ícido Domingo, Augustin Dumay, Fu Cong, Christopher Hogwood, Luciano Pavarotti, Pinchas Zukerman, The Royal Ballet, Balet Kirowa, Bolszoj Balet, English National Ballet, New York City Ballet, Stuttgart Ballet. Orkiestra zosta┼éa r├│wnie┼╝ regularnym uczestnikiem wszystkich najwa┼╝niejszych festiwali w Hong Kongu, m.in. festiwalu Hong Kong Arts i Hong Kong International Film Festival. Orkiestra rocznie daje oko┼éo stu koncert├│w. Ma r├│wnie┼╝ osi─ůgni─Öcia na froncie edukacyjnym ÔÇô jest pionierem specjalnie zaprojektowanych koncert├│w dla r├│┼╝nych grup wiekowych.

Yu-Chien Tseng urodzi┼é si─Ö 24 sierpnia 1994 w Nowym Tajpej. Nauk─Ö gry na skrzypcach rozpocz─ů┼é jako pi─Öciolatek, mimo ┼╝e podejrzewano u niego brak s┼éuchu muzycznego. W 2008 roku wyjecha┼é do Filadelfii, aby kontynuowa─ç nauk─Ö w Curtis Institute of Music pod opiek─ů Idy Kavafian oraz Aarona Rosanda. W 2009 roku zdoby┼é pierwsz─ů nagrod─Ö w Mi─Ödzynarodowym Konkursie Sarasato w Pampelunie. W 2011 roku wygra┼é konkurs Isang Yun w Tongyeong, a tak┼╝e otrzyma┼é nagrod─Ö specjaln─ů na Mi─Ödzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Piotra Czajkowskiego. W 2012 roku zaj─ů┼é pi─ůte miejsce na Mi─Ödzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Kr├│lowej El┼╝biety Belgijskiej. W 2015 roku zwyci─Ö┼╝y┼é w Mi─Ödzynarodowym Konkursie Skrzypcowym w Singapurze oraz otrzyma┼é II nagrod─Ö na Mi─Ödzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Piotra Czajkowskiego (pierwszej nagrody nie przyznano).

Ludwig van Beethoven
Koncert skrzypcowy D-dur op. 61
Powstanie: 1806; prawykonanie: 23 XII 1806, Wiedeń; wydanie: Wiedeń 1809; dedykacja: Stephan von Breuning.

Sw├│j jedyny koncert skrzypcowy napisa┼é Beethoven na pro┼Ťb─Ö Franza Clementa, koncertmistrza i dyrygenta Theater an der Wien, kt├│ry pragn─ů┼é u┼Ťwietni─ç nowym dzie┼éem Mistrza sw─ů ÔÇ×akademi─ÖÔÇŁ ÔÇô jak w├│wczas m├│wiono, czyli koncert benefisowy zaplanowany na okres ┼Üwi─ůt Bo┼╝ego Narodzenia. Beethoven d┼éugo zwleka┼é z uko┼äczeniem obiecanego utworu i jak wiadomo z relacji Carla Czernego, Clementowi pozosta┼éo bardzo ma┼éo czasu na jego przygotowanie. S┼éyn─ů┼é jednak z fenomenalnej pami─Öci i ┼Ťwietnej techniki, wi─Öc bez wi─Ökszych problem├│w, ale z umiarkowanym powodzeniem wykona┼é koncert na wspomnianej akademii 23 grudnia 1806.
Anton Schindler, pierwszy biograf Beethovena, napisa┼é wprost, ┼╝e Koncert skrzypcowy zosta┼é przyj─Öty bez jakiegokolwiek aplauzu; dla ├│wczesnych s┼éuchaczy by┼éa to muzyka zbyt skomplikowana, a skrzypk├│w odstrasza┼éy jego techniczne trudno┼Ťci. Twierdzono nawet, ┼╝e jest wr─Öcz niewykonalny. Prze┼éom w jego recepcji nast─ůpi┼é dopiero w 1844 roku, kiedy to Joseph Joachim, w├│wczas trzynastoletnie cudowne dziecko, wzbudzi┼é zachwyt wykonaniem Koncertu z Londy┼äskimi Filharmonikami pod dyrekcj─ů Feliksa Mendelssohna. P├│┼║niej, ju┼╝ jako dojrza┼éy artysta, Joachim skomponowa┼é do niego doskona┼ée, stylowe kadencje, nadal bardzo cenione i cz─Östo grywane.
W Koncercie skrzypcowym op. 61 mimo wyra┼║nej ÔÇô w├│wczas nowatorskiej ÔÇô tendencji do symfonizacji gatunku, pierwszoplanowa rola instrumentu solowego zosta┼éa zachowana. Uderzaj─ůca jest nie tylko g┼éadko┼Ť─ç faktury skrzypcowej w utworze b─Öd─ůcym dzie┼éem kompozytora-pianisty, lecz tak┼╝e wielkie wyczucie, z jakim Beethoven ukszta┼étowa┼é proporcje brzmieniowe mi─Ödzy cichszymi z natury skrzypcami a orkiestr─ů. W lirycznych kantylenach i w ┼Ťrodkowym Larghetto partia skrzypcowa upodabnia si─Ö do uduchowionego ┼Ťpiewu, ale w wielu fragmentach ÔÇô zw┼éaszcza w fina┼éowym Rondzie ÔÇô l┼Ťni wirtuozowskim polotem. Znane dobrze Beethovenowi znakomite predyspozycje techniczne Clementa nie pozosta┼éy bez wp┼éywu na jej ukszta┼étowanie, m.in. na ┼Ťmia┼ée wykorzystanie gry w wysokich pozycjach, co by┼éo podobno jego specjalno┼Ťci─ů.
Clement mia┼é bujny temperament i sk┼éonno┼Ťci do swobodnego, cyga┼äskiego stylu ┼╝ycia, ale Beethoven lubi┼é go szczerze, o czym ┼Ťwiadczy te┼╝ ┼╝artobliwa dedykacja na r─Ökopisie: ÔÇ×Concerto par Clemenza pour Clement, direttore al theatro a ViennaÔÇŁ. Jednak w wydaniu drukowanym usun─ů┼é j─ů i zadedykowa┼é Koncert skrzypcowy Stephanowi von Breuningowi, jednemu ze swych najbli┼╝szych i najwierniejszych przyjaci├│┼é.
Adam Walaciński

Ludwig van Beethoven
IV Symfonia B-dur op. 60
Powstanie: 1806; prawykonanie: marzec 1807, Wiedeń; wydanie: Wiedeń 1808 (głosy), Bonn 1823 (partytura); dedykacja: hrabia Franz von Oppersdorff.

Najmniej popularna z wszystkich symfonii Beethovena. W s─ůsiedztwie Trzeciej i Pi─ůtej wydaje si─Ö drugoplanowa ÔÇô tw├│rca nie wskaza┼é idei, z kt├│rej dzie┼éo wyros┼éo. Pozosta┼éa czysto muzyczn─ů manifestacj─ů si┼éy tw├│rczej, a to sprawia, ┼╝e mniej jest w niej do ÔÇ×rozumieniaÔÇŁ. Przemawia wprost, bez klasycznej retoryki, ale i bez wczesnoromantycznych barw. Zna─ç tu blisko┼Ť─ç Pi─ůtej, a by─ç mo┼╝e tak┼╝e jakich┼Ť nieokre┼Ťlonych, ludowych intonacji ÔÇô Beethoven pracowa┼é nad ni─ů jesieni─ů 1806 w G┼éog├│wku, na ┼Ül─ůsku. Niegdy┼Ť intrygowa┼éa romantyk├│w, wyczuwali w niej jak─ů┼Ť tajemnic─Ö, kt├│rej nie potrafili uchwyci─ç s┼éowami.
ÔÇó Ka┼╝e o niej my┼Ťle─ç molowy wst─Öp (Adagio), w kt├│rym melodia, harmonia i rytm zredukowane s─ů do tego stopnia, ┼╝e muzyka zdaje si─Ö s─ůczy─ç kroplami. Tym bardziej zdumiewa rozmach tematu cz─Ö┼Ťci I (Allegro vivace), a si┼éa jego powt├│rzenia wr─Öcz zbija z tropu, jak nag┼éy wybuch ha┼éa┼Ťliwej rado┼Ťci. Temat drugi (fagot, ob├│j, potem flet) jest subtelniejszy, ale r├│wnie prosty w wyrazie, podobnie jak szeroka, rozmy┼Ťlnie niezgrabna melodia epilogu, prowadzona w kanonie. Konstrukcj─Ö spajaj─ů biegniki skrzypiec, zwi─ůzane z g┼é├│wnym tematem, przekszta┼écone w silne impulsy, toruj─ůce drog─Ö narracji muzycznej.
ÔÇó Cz─Ö┼Ť─ç II (Adagio), to pierwsze, prawdziwie liryczne ogniwo w symfoniach Beethovena. Rzecz jest w formie sonatowej, z dramatyczn─ů kulminacj─ů w przetworzeniu. Obydwa tematy, oba przepi─Ökne, natchnione niezmiern─ů tkliwo┼Ťci─ů, unosz─ů si─Ö ponad p┼éynnym pasmem akompaniamentu, przenikaj─ůc ramy takt├│w, jakby ich w og├│le nie by┼éo. Akompaniament za┼Ť, precyzyjnie utkany z drobnych warto┼Ťci, to pod─ů┼╝a za tematami, to zn├│w wychodzi na plan pierwszy w rytm bicia serca, przywo┼éuj─ůc w┼éa┼Ťciw─ů miar─Ö.
ÔÇó Cz─Ö┼Ť─ç III (Menuetto. Allegro vivace) przywo┼éuje cz─Östy w menuetach Haydna zwyczaj wi─ůzania nut po dwie w tr├│jdzielnym metrum, przez co s┼éuchacz gubi┼é si─Ö w liczeniu. Co u Haydna by┼éo zabaw─ů, u Beethovena staje si─Ö ┼Ťrodkiem nadaj─ůcym muzyce szczeg├│lny impet, tym bardziej ┼╝e warto┼Ťci s─ů wyostrzone, brzmienie orkiestry skoncentrowane, a ka┼╝dy akcent pozostawia g┼é─Öboki ┼Ťlad. Trio, kt├│rego powt├│rzenie nadaje ca┼éo┼Ťci kszta┼ét ronda, jest chora┼éow─ů pie┼Ťni─ů, pot─Ö┼╝niej─ůc─ů ze zwrotki na zwrotk─Ö a┼╝ do uroczystego uniesienia.
ÔÇó Cz─Ö┼Ť─ç IV (Allegro ma non troppo) w formie sonatowej, przebiega pod znakiem energii, si┼éy i naturalnej ┼Ťpiewno┼Ťci, kt├│re emanuj─ů z tematu g┼é├│wnego, przesyconego jednorodnym ruchem, silnymi akcentami i uproszczon─ů melodyk─ů. Drugi temat i epilog, ca┼ée w synkopach i akcentach, podtrzymuj─ů ten klimat. W przetworzeniu korespondencja pomi─Ödzy grupami instrument├│w oraz silniejszy ruch harmonii prowadzi do olbrzymiej kulminacji. Stopniowo ruch konsoliduje si─Ö w unisonowy wir smyczk├│w, kt├│ry zatrzymuje si─Ö, o┼╝ywa na nowo penetruj─ůc najni┼╝sze rejestry, aby tu┼╝ przed ko┼äcem ukaza─ç si─Ö niby pod lup─ů ÔÇô w dwukrotnym zwolnieniu.
Maciej Negrey

Yu-Chien Tseng. Tajwa┼äski skrzypek Yu-Chien (Benny) Tseng w b┼éyskawicznym tempie buduje mi─Ödzynarodow─ů pozycj─Ö wspaniale zapowiadaj─ůcego si─Ö m┼éodego solisty, cenionego za ÔÇťwdzi─Ök, opanowanie i zawrotn─ů wirtuozeri─ÖÔÇŁ.
Po ostatnim debiucie z Niemieck─ů Orkiestr─ů Radiow─ů Saarbr├╝cken, krytycy nie szcz─Ödzili pochwa┼é dla jego interpretacji Koncertu skrzypcowego Beethovena, pisz─ůc: ÔÇ×Klasycznie wywa┼╝ona, bez popisywania si─Ö; delikatne i dyskretne niuanse; pe┼éen kultury d┼║wi─Ök; pe┼éna wdzi─Öku i rado┼Ťci, swobodna elegancja, pozbawiona jakiejkolwiek pozy. Doskona┼ée!ÔÇŁ
W lipcu 2015 roku zosta┼é uhonorowany najwy┼╝sz─ů nagrod─ů przyznawan─ů skrzypkom podczas XV Mi─Ödzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Piotra Czajkowskiego. Studiowa┼é u wybitnych nauczycieli ÔÇô Aarona Rosanda i Idy Kavafian w Curtis Institute of Music. Jest ponadto laureatem I nagrody zar├│wno w Mi─Ödzynarodowym Konkursie Skrzypcowym w Singapurze, jak i Mi─Ödzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. Pablo Sarasate w Pampelunie.
Yu-Chien Tseng rozwija obiecuj─ůc─ů karier─Ö solow─ů, maj─ůc ju┼╝ na swoim koncie wyst─Öpy z takimi orkiestrami jak London Philharmonic, Filharmonia Monachijska, Orkiestra Filharmonii Czeskiej, Orkiestra Filadelfii, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Belgii, Orkiestra Symfoniczna Tajpej, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Tajwanu, Orkiestra Symfoniczna Nawarry i Kr├│lewska Orkiestra Kameralna Walonii.
Debiutem fonograficznym skrzypka by┼éa p┼éyta z francuskimi sonatami skrzypcowymi (Francka, Ravela i DebussyÔÇÖego), wydana przez wytw├│rni─Ö Fuga Libera w 2012 roku. Latem 2016 roku Deutsche Grammophon podpisa┼éo z nim nowy kontrakt. Pierwsze nagranie ÔÇô p┼éyta z recitalem ÔÇô ukaza┼éo si─Ö w styczniu 2017 roku, natomiast w dalszej cz─Ö┼Ťci roku uka┼╝e si─Ö jeszcze nagranie solisty z orkiestr─ů.
Artysta gra na skrzypcach Giuseppe Guarneriego del Ges├╣ z 1732 roku Ex ÔÇ×Castelbarco-TarisioÔÇŁ, wypo┼╝yczonych przez Fundacj─Ö Kultury Chi-Mei na Tajwanie.

Hong Kong Sinfonietta to jedna z czo┼éowych orkiestr Hong Kongu. Z Yip Wing-sie jako dyrektorem muzycznym, orkiestra przybli┼╝a muzyk─Ö spo┼éeczno┼Ťci, a jej pe┼éne pasji interpretacje i nowatorski program koncert├│w zyska┼éy uznanie zar├│wno w kraju jak i za granic─ů.
Od 1999 roku, Hong Kong Sinfonietta wsp├│┼épracuje z plejad─ů mi─Ödzynarodowych muzyk├│w i zespo┼é├│w, takich jak Vladimir Ashkenazy, Pl├ícido Domingo, Augustin Dumay, Fou TsÔÇÖong, Christopher Hogwood, Luciano Pavarotti, czy Krzysztof Penderecki. Zesp├│┼é daje ponad 100 koncert├│w w sezonie, a ponadto od 2009 roku jest partnerem ratusza w Hong Kongu. Wierz─ůc g┼é─Öboko w zachowanie aktualno┼Ťci i wsp├│┼éczesno┼Ťci muzyki, Hong Kong Sinfonietta co roku zamawia i wykonuje nowe dzie┼éa, uczestnicz─ůc tak┼╝e w koncertach ÔÇ×crossoverÔÇŁ, ┼é─ůcz─ůcych r├│┼╝ne style muzyczne. Dyskografia zespo┼éu obejmuje dzie┼éa chi┼äskich kompozytor├│w (wydane przez wytw├│rni─Ö Hugo), a tak┼╝e trzy podw├│jne albumy zatytu┼éowane This is Classical Music (Decca), kt├│re otrzyma┼éy status platynowej i z┼éotej p┼éyty.
W ramach tourn├ęe, Hong Kong Sinfonietta zapraszana by┼éa do Ameryki P├│┼énocnej (Kanady i Nowego Jorku), Ameryki Po┼éudniowej (Brazylii, Argentyny i Urugwaju), a tak┼╝e Europy, gdzie wyst─ůpi┼éa podczas presti┼╝owego Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Pianistycznego w La Roque-dÔÇÖAnth├ęron, festiwalach Saint-Riquier, Les Fl├óneries Musicales dÔÇÖ├ët├ę de Reims oraz Les Nuits Romantiques (Francja) w Tonhalle w Zurychu, Victoria Hall w Genewie oraz we Fryburgu (Szwajcaria), podczas Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Pianistycznego Arturo Benedetti Michelangeli oraz Settimane Musicali al Teatro Olimpico (W┼éochy), Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Marv├úo w Portugalii, a ponadto w sali koncertowej Filharmonii Narodowej w Warszawie i na Litwie. W Chinach zesp├│┼é mo┼╝na by┼éo us┼éysze─ç podczas Mi─Ödzynarodowego Wiosennego Festiwalu Muzycznego w Szanghaju oraz Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Sztuki w Szanghaju (Expo 2010 w Szanghaju), a tak┼╝e w Pekinie w Narodowym Centrum Sztuk Performatywnych. W Japonii muzycy zagrali podczas La Folle Journ├ęe w Tokio, a tak┼╝e w Niigacie, Nagano i Kanazawie; w Korei podczas Mi─Ödzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Tongyeong, a w Singapurze w teatrze Esplanade.
hksl.org

Wing-sie Yip. Bardzo szanowana i wpływowa postać na azjatyckiej scenie muzyki symfonicznej, Yip Wing-sie pełni funkcję dyrektora muzycznego Hong Kong Sinfonietta od 2002 roku. Piastowała ponadto stanowisko pierwszego dyrygenta, a następnie dyrektora muzycznego Orkiestry Symfonicznej Guangzhou, a także dyrygenta-rezydenta Orkiestry Filharmonicznej Hong Kongu.

Zwyci─Ö┼╝czyni I nagrody oraz ÔÇ×Lyre dÔÇÖOrÔÇŁ w XXXV Mi─Ödzynarodowym Konkursie M┼éodych Dyrygent├│w w Besan├žon we Francji w 1985 roku, laureatka VIII Mi─Ödzynarodowego Konkursu Dyrygenckiego w Tokio w 1988, Yip jest dzi┼Ť rozchwytywanym dyrygentem go┼Ťcinnym w Azji. W┼Ťr├│d orkiestr kt├│rymi dyrygowa┼éa znalaz┼éy si─Ö Chi┼äska Orkiestra Filharmoniczna, Chi┼äska Narodowa Orkiestra Symfoniczna, Orkiestra Symfoniczna Szanghaju, orkiestry filharmoni w Seulu i Osace, New Japan Philharmonic, Tokyo Mozart Players, orkiestry symfoniczne Sapporo, Yomiuri, Tajwanu, Tasmanii, Melbourne i Queensland, a tak┼╝e Auckland Philharmonia z Nowej Zelandii. W┼Ťr├│d europejskich zespo┼é├│w, Yip poprowadzi┼éa Orchestre National du Capitol de Toulouse, Orkiestr─Ö Kameraln─ů z Besan├žon oraz Orkiestr─ů Filharmonii Narodowej w Warszawie. Wsp├│┼épracowa┼éa z tak znanymi artystami jak Augustin Dumay, Fou TsÔÇÖong, Shlomo Mintz, Anne-Sophie Mutter, Izaak Perlman i Pinchas Zukerman.

Yip uko┼äczy┼éa Royal College of Music w Londynie i Indiana University w Bloomington, USA, gdzie otrzyma┼éa tytu┼é magistra wiolinistyki i dyrygentury. By┼éa stypendystk─ů Fundacji Muzycznej Kusewickiego, a tak┼╝e laureatk─ů Seiji Ozawa Fellowship Award. Jej mentorami byli znakomici mistrzowie batuty: Norman Del Mar, Leonard Bernstein, Seiji Ozawa, Gustav Meier i David Atherton.

Bilety w cenie 60, 80 oraz 100 złotych do nabycia w kasie DMiT lub on-line
UWAGA! Zwrot bilet├│w mo┼╝liwy jest tylko i wy┼é─ůcznie w przypadku odwo┼éania imprezy i tylko na podstawie dowodu zakupu (paragon lub inny dokument potwierdzaj─ůcy dokonanie wp┼éaty).